Jednym z najważniejszych programów unijnych dotyczących rozwoju sektora biotechnologii jest  VI Program Ramowy, który sprzyja wykorzystaniu europejskich sieci badawczo-naukowych do uczynienia z Unii Europejskiej najbardziej dynamicznej i konkurencyjnej na świecie gospodarki opartej na wiedzy. VI PR jest głównym instrumentem UE służącym finansowaniu badań w Europie.
Program ten, zaproponowany przez Komisję Europejską i przyjęty 3 czerwca 2002 r. przez Radę i Parlament Europejski, jest otwarty dla publicznych i prywatnych, małych i dużych podmiotów od końca 2002 r. do końca 2006 r.
Całkowity budżet VI PR wynosi 17,5 mld euro, czyli o 17% więcej niż budżet V Programu Ramowego; stanowi on 3,4% całkowitego budżetu UE na rok 2002.
W ramach ogólnego budżetu VI PR 12 mld euro przeznaczono na siedem kluczowych obszarów, czyli priorytetów tematycznych wyodrębnionych dla ułatwienia realizacji celów programu. Są to:
- genomika i biotechnologia dla zdrowia człowieka
- technologie społeczeństwa informacyjnego
- nanotechnologie i nauka o materiałach
- aeronautyka i przestrzeń kosmiczna
- jakość i bezpieczeństwo żywności
- zmiany globalne, energia, transport
- obywatele i sprawowanie władzy w społeczeństwie opartym na wiedzy.
Genomika i biotechnologia dla zdrowia człowieka
Działania prowadzone w obszarze biotechnologii koncentrują się m.in. na następujących aspektach:
- ekspresja genów i proteomika
- genomika strukturalna
- genomika porównawcza i genetyka populacyjna
- bioinformatyka
- zastosowanie wiedzy i technologii na polu genomiki i biotechnologii dla zdrowia
- platformy technologiczne na potrzeby badań prowadzonych w dziedzinie nowych narzędzi diagnostycznych
Intencją działań podejmowanych w tym obszarze jest pomoc, poprzez wspólne zintegrowane badania naukowe, w wykorzystaniu osiągnięć w dekodowaniu genomów organizmów żywych, szczególnie dla uzyskania korzyści w dziedzinie zdrowia publicznego oraz podniesienia konkurencyjności europejskiego przemysłu biotechnologicznego. Jeśli chodzi o badania stosowane, to szczególny nacisk położono na badania, które umożliwią wykorzystanie badań podstawowych w praktyce, koordynując na poziomie europejskim postęp w medycynie i podnoszenie poziomu jakości życia.
Badania post-genomiczne oparte na analizie genomu ludzkiego, jak i genomach innych organizmów, zwieńczą projekty w różnych sektorach nauki związanych ze zdrowiem. Badania te będą miały znaczenie szczególnie w rozwoju nowych narzędzi diagnostycznych i metodach leczenia umożliwiających pomoc w zwalczaniu tych chorób, których obecnie nie umiemy kontrolować.
Projekty realizowane w ramach priorytetu pierwszego mogą również dotyczyć środowiska i rolnictwa, jeśli będą mieć "zdrowotny" kontekst.
Na polu medycznym celem badań jest udoskonalanie strategii "zorientowanych na pacjenta", zarówno w zapobieganiu, jak i leczeniu chorób, a także służących zdrowemu życiu i zdrowej starości. Szczególną troską otoczono choroby dziecięce i ich leczenie, walkę z rakiem i choroby związane z biedą. Badania nie ograniczają się wyłącznie do genomiki i badań podstawowych, bowiem przede wszystkim chodzi o wykorzystanie najnowszych osiągnięć naukowych pozwalających udoskonalić praktykę kliniczną i poprawić zdrowie społeczeństwa.
Podział tematyczny w priorytecie "Nauka o życiu, genomika i biotechnologia dla zdrowia" :
- zaawansowana genomika i jej zastosowania dla zdrowia
- badania podstawowe i narzędzia podstawowe w genomice funkcjonalnej wszystkich organizmów: ekspresja genów i proteomika genomika strukturalna, genomika porównawcza i genetyka populacji, bioinformatyka, multidyscyplinarne podejście genomiki funkcjonalnej do podstawowych procesów biologicznych
- zastosowanie wiedzy i technologii na polu genomiki i biotechnologii dla zdrowia: platformy technologiczne dla rozwoju nowej diagnostyki, zapobiegania i narzędzi terapeutycznych (włącznie z farmakogenomiką, komórkami macierzystymi i metodami alternatywnymi do testów na zwierzętach).
- walka z głównymi chorobami
- wykorzystanie wiedzy i technologii genomiki medycznej, włącznie z genomiką roślin i zwierząt, do walki z cukrzycą, chorobami systemu nerwowego (np. choroba Alzheimera, parkinsonizm, nowy wariant schorzenia Creutzfelda-Jakoba, choroby psychiczne), chorobami sercowo-naczyniowymi i schorzeniami rzadkimi, walki z opornością na antybiotyki i inne leki, studiów nad rozwojem człowieka, procesami zachodzącymi w mózgu i procesami starzenia
- szerokie podejście, nie ograniczone do genomiki ani badań podstawowych, badań związanych z: rakiem - nakierowane na rozwój strategii "zorientowanych na pacjenta": zapobieganie - diagnozowanie - leczenie, zawierające trzy nieodłączne komponenty: rozwijanie potrzebnych sieci współpracy i inicjatyw koordynujących krajowe badania; wspieranie badań klinicznych mających na celu weryfikację nowych i doskonalonych działań (ingerencji);
- wspieranie przechodzenia z badań podstawowych do konkretnych zastosowań walka z trzema chorobami zakaźnymi związanymi z biedą (AIDS, malaria, gruźlica), które są priorytetowe (w znaczeniu kontroli chorób) w Unii Europejskiej i na poziomie światowym.
Na nauki przyrodnicze: genomika i biotechnologia dla zdrowia przeznaczono w VI Programie Ramowym 2 255 mln euro z całego budżetu Programu.
Ponadto Unia Europejska poprzez związki z ELSA (European Law Students' Association), promuje badania podstawowych i stosowanych wartości biomedycyny, ochrony embrionu i płodu ludzkiego, a także ochrony danych osobowych.
Promowana jest prawdziwie wielostronna współpraca, w ramach której nawiązywany jest dialog między takimi grupami, jak: naukowcy, lekarze, konsumenci. Tego rodzaju związki z ELSA rozciągały się na wszystkie programy RTD (Reaserch and Technical Development). Polegały one na prowadzeniu wspólnych badań i poszukiwaniu rozwiązań technicznych w zakresie syntezy nuklearnej, mikroelektroniki, badań genomu ludzkiego - uwarunkowanych skalą i kosztami przedsięwzięć oraz problematyki wspólnej państw członkowskich, jak np. epidemiologia głównych chorób oraz problemy transgraniczne.
Polska rozpoczęła współpracę z V Programem Ramowym w 1999 r. i od tego czasu polscy naukowcy i przedsiębiorcy byli traktowani na równych prawach z partnerami z krajów członkowskich.
Członkostwo Polski w UE wpłynęło również na naukę i badania, poprzez otwarte możliwości korzystania z funduszy strukturalnych. Część środków z funduszy może być bowiem wykorzystywana na rozwój infrastruktury naukowo-badawczej, w tym zwłaszcza służącej podnoszeniu innowacyjności i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw. Przykładowo, w Narodowym Planie Rozwoju na lata 2004-2006 w ramach sektorowego programu operacyjnego "Wzrost konkurencyjności gospodarki" zakłada się wydatki w kwocie 2,5 mld euro. Udział środków z funduszy strukturalnych ma sięgnąć 1,3 mld euro, z czego ok. 400-500 mln euro może być wykorzystane na szeroko rozumianą infrastrukturę naukowo-badawczą.
Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE
Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN
ul. Świętokrzyska 21
00-049 Warszawa
tel. (+48 22) 828 74 83;
fax. (+48 22) 828 53 70
Informacja w Komisji Europejskiej
Genomika i biotechnologia dla zdrowia:
rtd-genomics-biotec@cec.eu.int
rtd-diseases@cec.eu.int
|