Twinning

Idea twinningu
Polska jako uczestnik programów twinningowych
Rola MSZ w koordynacji projektów bliźniaczych

Idea twinningu

Współpraca bliźniacza (ang. twinning) jest to program powstały z inicjatywy Komisji Europejskiej w 1998 r., którego głównym celem jest wspieranie instytucji publicznych oraz przyczynianie się do rozwoju nowoczesnej administracji w państwach objętych programami finansowanymi przez Komisję Europejską, takimi jak: Phare, Transition Facility (Środki Przejściowe), CARDS, TACIS MEDA, ENPI, IPA.¹
W ramach programu IPA beneficjentami projektów bliźniaczych są między innymi państwa kandydujące do Unii Europejskiej, w ramach Transition Facility – nowo przyjęte państwa członkowskie – obecnie tylko Bułgaria i Rumunia, natomiast program ENPI przeznaczony jest dla państw objętych polityką sąsiedztwa i partnerstwa.

Twinning to przede wszystkim partnerska współpraca pomiędzy instytucjami publicznymi z krajów dawcy i biorcy pomocy. Współpraca ta polega na przekazywaniu krajowi biorcy pomocy, doświadczeń kraju dawcy, związanych z implementacją prawa UE, a także pozwala ona nawiązać długotrwałe kontakty między partnerami współpracy. Projekty twinningowe są w głównej mierze realizowane poprzez przeprowadzanie specjalistycznych szkoleń w kraju beneficjenta oraz wizyty studyjne w instytucjach kraju dawcy pomocy, według zasad określonych przez Komisję Europejską w tzw. Podręczniku Współpracy Bliźniaczej (Twinning Manual). W realizacji projektów bliźniaczych mogą brać udział jednostki administracji publicznej oraz podmioty posiadające status tzw. Mandated Body (więcej w zakładce Składanie ofert).

Polska jako uczestnik programów twinningowych

Polska uczestniczy w programach współpracy bliźniaczej jako biorca pomocy od 1998 r. (początkowo Polska korzystała ze środków finansowych programu Phare, a po akcesji do UE – korzysta z programu Transition Facility). Do 2008 r. polskie jednostki administracji publicznej były łącznie beneficjentem ponad 200 projektów współpracy bliźniaczej. Projekty twinningowe realizowane są w takich sektorach jak: sektor rolnictwa, ochrony środowiska, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, finansów, polityki gospodarczej, zatrudnienia i polityki społecznej, transportu i energetyki, a także rozwoju regionalnego.

Z dniem akcesji instytucje polskiej administracji publicznej oraz instytucje posiadające status Mandated Body mogą uczestniczyć w realizacji projektów współpracy bliźniaczej również jako dawca pomocy. Do kwietnia 2009 r. Polska stała się adresatem propozycji współpracy bliźniaczej w ponad 1200 projektów. Na uwagę zasługuje fakt, iż polskie instytucje zostały zaproszone do realizacji kilkudziesięciu projektów bliźniaczych.

W połowie grudnia 2008 r. skończyła się możliwość korzystania ze środków finansowych Komisji Europejskiej w ramach alokacji z Transition Facility 2006 dla polskich instytucji publicznych jako beneficjentów. Oznacza to, że obecnie Polska może uczestniczyć w projektach współpracy bliźniaczej wyłącznie jako dawca pomocy.

Rola MSZ w koordynacji projektów bliźniaczych

W Polsce koordynacją projektów twinningowych zajmuje się Departament Wdrażania Programów Rozwojowych w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, działając jako Administrative Office oraz Krajowy Punkt Kontaktowy (National Contact Point, dalej NCP). W celu zapewnienia ww. koordynacji Ministerstwo ściśle współpracuje z Komisją Europejską, z instytucjami zaangażowanymi w realizację projektów, a także z Krajowymi Punktami Kontaktowymi w państwach UE oraz w innych krajach objętych programami współpracy bliźniaczej. Ministerstwo przekazuje polskim instytucjom administracji publicznej informacje o aktualnych fiszkach projektowych będących zaproszeniem do składania ofert twinningowych. MSZ udziela także odpowiedzi na pytania dotyczące wszelkich kwestii proceduralnych związanych ze współpracą bliźniaczą.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych jako polski NCP aktywnie wspiera działania polskich instytucji administracji publicznej zainteresowanych realizowaniem projektów współpracy bliźniaczej w roli dawcy pomocy. Ministerstwo udziela pomocy związanej z analizą fiszek projektowych, a także asystuje w procesie przygotowania ofert doradzając oferentom wprowadzanie stosownych modyfikacji w celu spełnienia wymogów formalnych. Ministerstwosłuży pomocą także w zakresie przygotowania odpowiedniej prezentacji ofert twinningowych.

W ramach rozpowszechniania informacji o twinningu, Departament Wdrażania Programów Rozwojowych MSZ organizuje szkolenia adresowane do przedstawicieli polskich instytucji publicznych. Mają one na celu przybliżenie problematyki współpracy bliźniaczej i specyfiki uczestniczenia polskich instytucji jako dawców pomocy w projektach twinningowych. Dotychczas odbyły się dwa cykle szkoleń, pierwszy z nich miał miejsce w kwietniu i maju 2008 r., a drugi – w październiku i listopadzie ubiegłego roku. W szkoleniach wzięło udział łącznie ponad 150 osób, w tym pracowników merytorycznych oraz przedstawicieli średniej i wyższej kadry kierowniczej z ok. 30 instytucji. Pierwszy cykl szkoleń otwarty był dla przedstawicieli wszystkich instytucji publicznych, natomiast w drugi cykl skierowany był do przedstawicieli sektora spraw wewnętrznych. Organizacja szkoleń, tematyka oraz forma przekazu spotkały się z pozytywnym przyjęciem i dużym zainteresowaniem ze strony słuchaczy (więcej w zakładce Aktualności).

Mając na uwadze potrzebę usystematyzowania przepisów związanych z realizacją projektów bliźniaczych, Departament Wdrażania Programów Rozwojowych MSZ opracowuje obecnie dokument, tzw. Podręcznik współpracy bliźniaczej dla dawców pomocy, mający na celu służyć pomocą polskim instytucjom decydującym się na realizację projektów bliźniaczych za granicą (więcej w zakładce Aktualności).

¹ Od 2007 r. programy Phare oraz CARDS zastępowane są programem IPA, natomiast TACIS oraz MEDA – programem ENPI.
Phare - Początkowo PHARE – Poland and Hungary Assistance for Restructuring their Economies. W związku z rozszerzeniem listy państw-beneficjentów od 1990 r. oficjalna nazwa została zmieniona na „Phare”, projekty realizowane od 1998 r., projekty przeznaczone głównie dla państw kandydujących do UE.
Transition Facility – Środki Przejściowe przeznaczone dla tzw. nowych dla krajów członkowskich.
CARDS – Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation, program przeznaczony dla państw Bałkanów Zachodnich z wyłączeniem Chorwacji, projekty twinningowe realizowane od 2002 r.
TACIS – Technical Aid to the Commonwealth of Independent States. Obecnie z programu korzysta 12 krajów Europy Wschodniej i Azji Centralnej, mianowicie Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Republika Mołdowy, Rosja, Tadżykistan, Turkmenistan, Ukraina oraz Uzbekistan, projekty twinningowe realizowane od 2003 r.
MEDA – Mediterranean Developement Assistance, program przeznaczony dla państw basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu (Algieria, Liban, Syria, Tunezja, Maroko, Autonomia Palestyńska, Jordania, Egipt, Izrael), projekty twinningowe realizowane od 2004 r.
IPA – Instrument for Pre-Accesion Assistance.
ENPI – European Neighbourhood and Partnership Instrument.